KANGAL ÇOBAN KÖPEGININ GENEL ÖZELLIKLERI
Dünyada emsali görülmemis bir köpek
türü olan Kangal Çoban köpekleri, Türkiye’de ve yabanci devletlerde
hakli bir üne sahiptir. Özellikle Ingiltere ve Amerika’da bu köpekleri
sevenler tarafindan dernekler kurulmus, yarismalar yapilmistir. Ne
acidir ki yabanci devletlerin göstermis olduklari ilgiyi, bizler
maalesef son on-on bes yildir göstermekteyiz. Kangal Çoban Köpekleri çok
cesur, gayet hizli ve çeviktirler. Kadin ve çocuklara karsi gayet
muhlis, kötü niyetli kisilere karsi son derece caydirici bir silah olan
Kangal köpekleri çok zeki, ön sezileri kuvvetli ve sahibine asiri
baglidirlar. Sahibi tarafindan azarlandigi zaman suçlu bir çocuk gibi
basini öne eger,sahibinin gözlerine mahsun mahsun bakarak af edilmesini
bekler. Hislerini yalniz hal, hareket, mimik ve jestlerle degil
çikardiklari çesitli tonlardaki havlamalarla belli ederler. Kangal Çoban
Köpekleri görevlerine çok sadiktirlar Söyle ki; dagda sürüden ayrilan
veya geride kalan koyunun basindan günlerce aç ve susuz bekledikleri
Kangal çiftçileri tarafindan anlatilmaktadir. Kangal Çoban Köpegine
sahip çiftçilerin en büyük gurur kaynagi köpeklerinin kurt bogmalaridir.
Kurt bogan köpege sahip olmak onlar için bir ayricalik ve övünç
kaynagidir. Yüzyillarin ihmaline ragmen ne irk vasiflarindan ne de
yüksek ruh yapisindan en ufak bir taviz vermemistir. Kan asaletine çok
baglidir. Doguda serbest iken bile baska bir karnivorla çiftlesmesi
mümkün degildir. 1975 yilinda askeri amaçla egitime alinmis ve
asirlardir bu yönde egitim gören köpek türlerinden çok daha yetenekli
oldugunu kanitlamistir.
Iyi bir köpekte su özellikler
olmalidir:
-
Zeka : Orta-yüksek
düzeyde
-
Güvenirlilik : Sürü
hayvanina ve sahiplerine zarar vermemelidir.
-
Dikkatlilik : Görevine
karsi ilgi ve dikkati bulunmalidir.
-
Koruyuculuk: Yabanciya
karsi reaksiyoner (havlama-saldiri) olmalidir.
-
Güç : Olasi düsmani
durduracak (kurt-hirsiz) güçte olmalidir.
-
Hiz : Olasi düsmani
kovalayip yakalayacak hizda olmalidir.
-
Cesaret : En önemli
özellik olarak cesareti söyleyebiliriz.
Çünkü:Cesareti olmayan bir köpek diger
6 özellige sahip olsa da etkili olamaz. Tüm bu özelliklerin hepsini en
yüksek düzeyde Kangal köpeklerinde bulmamiz mümkündür. Iste bu
özelliklerinden dolayi Kangal köpekleri dünya köpekleri arasinda hak
ettigi degeri ve birinciligini her zaman koruyacaktir. Böyle bir köpek
irkina sahip oldugumuz için ne kadar gurur duysak azdir.
KANGAL KÖPEGININ KURT BOGMASI
Kangal köpekleri topluca kurt bogduklari
gibi tek baslarina da kurt bogabilirler. Eger köpek tek basina kurt
bogmussa günlerce yerinde kalkamaz . Zira hem yarali olur hem de
gösterdigi üstün efordan dolayi asiri yorgun olur. Yarasinin çogu tirnak
yarasidir. Kurdu bogmak için altina aldiginda yaralarin çogu karin
bölgesindedir. Kurt arka ayaginin tirnaklariyla üstündeki köpegi
kaldirip atmaya çalisirken yaralar. Kurdun arka ayak kaslari çok
kuvvetlidir. Kurdun açmis oldugu dis yarasi ise biçakla kesilmis
gibidir. Kangal köpegi kurdu çok süratli kovalar ve yetistigi zaman
bazen yan taraftan süratli dös vurur,bazen de rast gele arkadan da
çarpar. Bu çarpisma sirasinda haliyle kurtta köpekte yikilir. Sonra her
ikisi birden kalkmaya çalisir. Eger köpek kurttan evvel kalkarsa, hemen
kurdun bogazindan tutar ve ölünceye kadar birakmaz. Fakat kurt daha
evvel kalkarsa bu kovalamaca devam eder. Eger köpek iki veya daha fazla
ise kurt kalkmadan köpegin öbür esleri kurdu bogarlar. Bu köpekler
kurdun ölüsüne kulagini dayayarak dinler ve en ufak bir harekette
yeniden bogarlar. Bu anda köpeklerin sahibi dahi gelse o hirsla hücum
edip kurdun ölüsünün yanina yaklastirmazlar. Bu olaydan birkaç saat
sonra köpekler uysallasirlar ve bogazlarina kaçan kurdun killari
dolayisiyla öksürmeye baslarlar. Bunun için köpeklere hemen bir koyun
kesilir ve koyunun kuyrugu yedirilir. Böyle bir olaya taniklik etmek ve
böyle bir köpege sahip olmak sahibi için övünç kaynagidir.
KANGAL ÇOBAN KÖPEGININ IRK ÖZELLIKLERI
Burun Agiz Yapisi :
Agiz burun yapisi kisa küt çene kuvvetlidir.Disler sivri ve
saglam, dudaklari sarkiktir. Göz,kulak,agiz etrafi ve burun üstüne kadar
siyahtir.
Gözler :
Kafatasina göre oldukça küçük yuvarlakça olup altin ve kahverengi
arasinda bir renktedir. Göz etrafi siyahtir. Bakislar canli ve asildir.
Kulaklar :
Orta boyda üçgen seklinde, uçlari yuvarlak, kafasina yapisik ve
sarkiktir.
Kafanin ve Gögüsün
Görünümü : Önden bakildiginda aslani andirir. Kafa iri,
güçlü bir boyun ile desteklidir.
Boyun :
Hafifçe egik, güçlü ve adaleli,orta boyda, oldukça ayrik, düz, kalin
kemikli, ayak bilekleri kuvvetli ve uzundur. Ön gögüs arkasina göre daha
genis ve omuzlar adalelidir.
Gövde :
Gövde bastan sonra bir kare seklindedir. Vücut güçlü, adaleli, hiçbir
zaman sisman degildir. Dirsek hizasina kadar gögüs derin, karin hafifçe
içine çekiktir.
Bacaklar :
Bacaklar güçlüdür. Ön bacaklar arka bacaklara göre daha güçlüdür.
Ayaklar iri yapili, kuvvetli, parmak bombeli ve siyahtir.
Vücut Rengi - Post :
Sik bir alt post üzerinde kisa ve yogun bir tüy yapisina sahiptir.
Renk:Bozdan çelik rengine kadar olabilir. Gögüste
beyaz bir madalyon bulunabilir.
Kuyruk :
Oldukça yüksek olup, rahat durumda iken düsük ve kivrik, uyarildigi
zaman sirt üzerinde yüksek ve kivriktir.
Agirlik :
Erkeklerde : 50-60 kg Disilerde : 41-59 kg
Cidago :
Erkeklerde : 74 cm ile 81 cm Disilerde : 71 cm ile 79 cm SAGRI : 67 cm
Beden Uzunlugu :
69.5 cm
Gögüs Çevresi :
76 cm BAS UZUNLUGU : 27 cm
Yüz Uzunlugu :
13 cm
Kulak Uzunlugu :
13 cm
Ön Incik Çecresi :
14 cm
Gögüs Çevresi :
21 cm
Disilerde en az sekiz meme basi
bulunmalidir. Vücut organlari arasinda hiçbir anatomik bozukluk olmamasi
göz önünde bulundurulmalidir.
KANGAL ÇOBAN KÖPEGININ DÖL VERIMI
ÖZELLIKLERI
Kizginlik gösterme zamani
: Kizginliklar bütün bir yila yayilmakla beraber, belli
mevsimlerde yogunlasmak tadir. Kangal köpeklerinde kizginlik daha çok
ilkbahar, yaz ve kis mevsiminde görülür. Bu farkliligin muhtemelen
bölgesel iklim ve bakim- beslenmeden kaynaklandigi söylenebilir. Östrus
siklusu süresi: Kangal köpeklerinde östrus siklusu gebeligin oldugu
dönemlerde 180 gün civarindadir.
Ilk kizginliga ulasma
yasi: Bu köpek irkinda ilk kizginlik yasi 13.8 ay
dolayindadir.
Çiftlesme süresi:
Ortalama 20 dakikadir.
Kizginlik gösterme orani:
Bu oran bakim-beslenme sartlari ile çok etkilendiginden % 64 ile % 94
arasinda degisir.
Gebelik orani:
Gebelik orani da bakim ve beslenme farkliliklarindan dolayi % 64 ile %
94 arasinda degisir.
Ortalama yavru sayisi:
Kangal köpeklerinde bir dogumda ortalama yavru sayisi 7-8 civarinda
degismektedir.
Ölü dogum orani :
Ölü dogum orani % 2 ile % l4 arasinda degismekle beraber, çoklu dogum
tipinin artisi ile birlikte ölü dogum orani da artmaktadir.
Yasama gücü orani :
15. Gün ile bir yas yasama gücü orani sirasi ile % 85 ile % 75
civarindadir.
Büyüme :
Ortalama dogum agirligi 550 gr civarindadir.
Dogum sayisinin artmasi ile birlikte
dogum agirligi azalmaktadir. Cinsiyet, ana yasi, dogum yili ve mevsimi
dogum büyüklügü üzerine etkisi önemlidir. Bir yas civarinda ortalama
agirlik ise 35-40 kg arasindadir. Kangal köpegi yavrularinda canli
agirlik artisinin en yüksek oldugu dönem 6. ay ile 8. Ay-1 yas arasinda
10.5 kg olarak gerçeklesmistir. Yavrularin 6. Ay sonu agirligi 1 yas
canli agirliklarinin yarisindan fazladir. 8. Ay sonu canli agirliklari
ise 1 yas canli agirligindan yaklasik 6 kg daha fazladir.
DAMIZLIK SEÇIMI
Disi damizlik seçimi :
Üstün irk vasiflarini tasimalidir.Vücut normal gelisimini tamamlamali,
vücudu teskil eden organlar arasinda bir uyum olmalidir.En az sekiz adet
meme basi bulunmalidir.Yavrulara geçebilecek kalitsal bir hastalik
(kalça displazisi) tasimamalidir.Uysal yapili ve iyi huylu olmalidir.
Erkek damizlik seçimi :
Üstün irk vasiflarini tasimalidir.Bas ve agzin büyük olmasina dikkat
edilmelidir. Vücut normal gelisimini tamamlamis ve kuvvetli bir yapiya
sahip olmalidir.Yavruya geçebilecek kalitsal bir kusuru olmamalidir.
KIZGINLIK BELIRTILERI VE ÇIFTLESME
Bir buçuk yasindaki bir erkek köpek
ilk çiftlesme için ideal yasa gelmis sayilir. Bu yasta erkek Kangal
köpeginin yapisi tam olarak gelismistir. Disiler için uterusun gerekli
büyüklüge ulasacagi 2. Veya 3. Kizisma dönemine kadar beklenmesi tavsiye
edilir. Disiler yaklasik 180 günde bir kizisma dönemine girerler. Cinsel
dürtü daima erkek köpekte görülürse disinin kizisma döneminde biraktigi
kokulu bir salgi sayesinde harekete geçer. Verimli bir çiftlesme
saglamak için en uygun zaman 2. Haftanin sonuna dogrudur. Bu sirada disi
köpek kendisine yaklasan erkek köpeklerden seçtigine uygun karsilik
verir. Çünkü: Bu sirada ovulasyon tamamlanmis olur. Çiftlesmeden emin
olmak için çiftlesmeyi takip eden 24 ile 48 saat sonra tekrarlamak
gerekir. Üreyebilme yas ilerledikçe azalir. Önce diside, sonra erkekte
kaybolur. Çiftlesmeyi köpek yavrularinin baharda dogmalarini saglayacak
sekilde düzenlemek daha iyi olur. Bu durumda gelisme ve saglikli büyüme
için uygun hava kosullarindan yararlanmak mümkün olur. Günesli günler,
gerekli yürüyüsler ve erken egitim için daha uygun olur. Kizgin hayvan
huzursuz olup alisik olmadigi hareketler yapar. Vulva siser ve birkaç
gün içerisinde bol ve kanli, özel kokulu vajina akintisi baslar. Bu koku
erkekleri yüzlerce metre uzaktan etkileyebilecek niteliktedir.
Çiftlesmede kullanilacak erkek köpegin diger köpekler tarafindan
yaralanmamasi ve istenen köpekten iyi döl alinmasi için disi ile beraber
üç gün kapali bir yere alinmasi gerekir. Bu süre sonunda gebe kalan disi
artik erkegi kabul etmez ve uysallasir.
GEBELIK VE DOGUM
Gebelik süresi:
Kangal köpeklerinde 58-63 gündür.Gebeligin 5.Haftasindan sonra köpege
agir ve yorucu görev verilmemelidir. Gebe köpekler çok soguk ve sicaktan
korunmali, kosmalarina ve atlamalarina izin verilmemelidir. Ayrica soguk
su, donmus gida, eksimis ve küflü gidalar verilmemelidir. Köpeklere iyi
kalitede gidalar verilmeli fakat asiri yaglanmamasina dikkat
edilmelidir.
Dogum ani :
Disinin huzursuzlugu, istah kaybi, vücut isisinin 37 C’ ye düsme si ve
gögüslerinden sarimsi bir sivinin akmasi dogum aninin yaklastigini
gösteren belirtilerdir. Gebe köpek genellikle çevrede ne bulursa
kullanarak kendine bir çesit yatak hazirlar. Dogum aninda köpek
sancilarin etkisiyle inler. Kasilmalar güçlenirken köpek bir yanina
yatar ve vücuduna bakar. Sonunda yavruyu disari birakir. Genelde
dogumlar normal olur. Disi köpek yavrularin içinde oldugu zari kendi
çabasiyla soyar, göbek bagini keser, yavrularin bütün deliklerini
temizler ve hem temizlemek, hem de canlandirmak amaciyla onlari diliyle
yalar. Eger disi köpek bütün bunlari kisa süre içinde yapmazsa, keseyi
açmak, yavrularin agizlarini, burunlarini temizlemek ve nefes almasini
saglamak size düser. Yavrular birkaç dakika ile bir saat arasinda
degisen düzensiz araliklarla gelirler. Köpegin dogurma çabalarinin bosa
çiktigi açikça anlasilmadigi sürece telasa gerek yoktur. Böyle bir
durumla karsilasildiginda Veteriner hekime basvurulmalidir. Dogum süresi
8 saat hatta daha da fazla sürebilir. Dogumdan sonra disi köpegin
karnini doyurmasi normaldir. Olasi güç dogumlarin önüne geçmek için gebe
köpegin diyeti dengeli olmali, egzersiz ve dolasma yaparak fazla kilo
almasi engellenmelidir.
Gebelikte ve Dogumda Anaya
Gösterilecek Özen: Ileri gebelikte hayvan dis parazitler
yönünden kontrol edilerek, gerektiginde ayiklama yapilmalidir. Gebelik
süresince hayvan fazla gida almasi için zorlanmamalidir. Kirkinci günden
önce gidanin miktarini arttirmak ender durumlarda gerekli olabilir.
Gündelik doyurma islemi az miktarlarda, ancak sik araliklarla
yapilmalidir. Bu sürede gidaya kalsiyum eklemekten kaçinmak gerekir.
KANGAL ÇOBAN KÖPEKLERININ BESLENMESI
Gebe ve Laktasyondaki
Köpeklerin Beslenmesi : Köpeklerde fötüs, uterus, plesanta
ve memelerdeki en büyük gelisme toplam 9 hafta süren gebeligin son üç
haftasinda meydana gelir. Gebeligin ilk dört haftasinda normal
beslenmeye devam edilmeli, 5. Ve 60. Haftadan itibaren yiyecek yiyecek
miktari her hafta % 10 düzeyinde arttirilarak dogum esnasinda % 50’ye
kadar arttirilmalidir. Fazla sayida yavru tasiyan gebe Kangal
köpeklerinde gebeligin son 7-10 gününde istahsizlik görülebilir. Bu
durumda azar azar ve lezzetli yiyecekler vermek faydali
olabilir.Gebeligin son üç haftalik döneminde uterusun büyümesiyle karin
hacmi daraldigi için gebe köpekler günde üç kere beslenmelidir. Gebelik
süresince enerji gereksinimi ortalama % 20 artar. Gebelik ve dogum
sirasinda taze karaciger, haftada iki-üç defa 15-30 g miktarinda
verilerek;oldukça etkili bir takviye yapilabilir. Keza protein düzeyinin
%2-4 oraninda arttirilmasi yavrularinda daha güçlü olmalarini saglar.
Anne köpek, dogumu izleyen birkaç gün yemek defekasyon ve iseme
gereksinimleri disinda yavrularin yaninda olmayi ister. Laktasyon dönemi
ortalama 6 haftadir. Kolostrum ( agiz sütü ) bir-üç gün salgilanir ve
bunu giderek çogalan normal süt izler. Süt salgisi 5.-6. Haftaya kadara
artar, sonra azalir. Laktasyon döneminde normal bir süt verimi için ana
optimum düzeyde beslenmelidir. Gida alimi dogumdan sonra artarak,
dogumdan 3-4 hafta sonra maksimuma ulasir.
Ergin Köpeklerin
Beslenmesi : Ergin Kangal köpekleri günde bir defa hep
ayni saatlerde beslenmelidir. Orta boy bir köpek için yaklasik 2 kg’lik
bir diyet düzenlenir. Böyle bir diyetin yaklasik 1/3 ‘ü et, 1/3 ü tahil
ve sebze karisimi 1/3’ü de su seklindedir. Diyetin miktari hayvanin
canli agirligina, kondisyonuna ve yaptigi ise göre ayarlanmalidir.
Örnegin köpek zayif ise yada fazla çalisiyorsa ilave olarak bir miktar
süt, 1 yumurta, bir miktar sebze veya tahil verilmelidir. Ergin
köpeklerde halk arasinda yal denilen arpa ununun sicak su ile hamur
haline getirilmesiyle elde edilen mamülden günde 2 kg kadar verilir.
Buna ilaveten günde 25 gr. Et, haftada 3 kere haslanmis ve fazla sert
olmayan kemik verilir.
Tablo 1 : Köpekler
için karma örnekleri
| Malzeme Cinsi |
1. Karma |
2.Karma |
| Misir Unu |
35 |
35 |
| Bugday Kepegi |
12 |
17 |
| Et-Kemik Unu |
15 |
10 |
| Balik Unu |
12 |
22 |
| Süt Tozu |
10 |
14 |
| Kemik Unu |
14 |
- |
| Tuz |
1 |
1 |
Bu karmalar özellikle toplu köpek
yetistirilen isletmeler için uygun, ucuz karmalardir. Bunlardan günde
bir ögünde
| Köpek Agirligi |
Bir Ögünde verilecek Miktar |
| 10 Kg agirlikta bir köpek için |
750 gr |
| 15 Kg agirlikta bir köpek için |
1000 gr |
| 20 Kg agirlikta bir köpek için |
1200 gr |
| 30 Kg agirlikta bir köpek için |
2000 gr |
| 40 Kg agirlikta bir köpek için |
2500 gr |
miktarlarinda et suyu, sebze suyu veya
süt gibi sivilarla islatilarak verilir. Buna ilaveten hayvanlarin önüne
haslanmis sebzeler konur. 1. Karmanin gebe ve laktasyondaki disilere ve
sütten yeni kesilen yavrulara verilmesi tavsiye edilmektedir.
Rasyon hazirlanirken dikkat edilecek
en önemli nokta, unu ince un halinde ögütülmesidir. Çünkü iri taneli
unlar köpekler tarafindan ögütülememektedir.
Yavrulara Gösterilecek
Özen ve Beslenmeleri : Kangal Köpekleri bir batimda
ortalama 7-8 adet yavru verirler. Yavrularin gözleri 9-13. Günde açilir.
Kulaklari ise 13-15 güne kadar kapalidir. 10 Günlük iken ayakta
durabilir, 21. Günde ise rahatça dolasabilirler. 4. Haftadan itibaren
önlerine konan sütü içebilirler. Normal olarak yavrular 3-4 haftalik
olana kadar anneleri tarafindan beslenir, bu yüzden bu yastan önce ilave
beslenmeye gerek yoktur. Bununla birlikte ananin sütü yoksa veya yavru
sayisi fazla ise eniklere ilave beslenme uygulanmalidir. Bu amaçla; inek
sütü, krema, yumurta sarisi, kemik unu ve vitamin takviyesi yapilabilir.
Fakat bu islem oldukça zahmetlidir. Zira sütün her ögünde taze olarak
hazirlanmasi gerekir. Bunun yerine ticari yavru köpek mamalari, ilik
suda eritilerek verilebilir.
Yavrular 3 haftalik olduklarinda, ana
sütüne veya süt ikamelerine ilaveten çesitli yiyeceklere alistirilmaya
baslanir. Bu yiyecekler ilk önce lapa halinde olmalidir. Ve yavas yavas
et, karaciger, kaynatilmis yumurta ile desteklenmelidir. Ayrica, ticari
yavru mamalari sütle islatilarak verilebilir. Ögle ögününde ise süt
verilmeye devam edilir. Yavru mamasi miktari yavas yavas çogaltilarak
kuru madde tüketimi arttirilmaya çalisilir, ancak süt miktari
degistirilmez.
Yavrular 6 haftalikken sütten kesilir
yada analarindan ayrilirlar. Ancak yavrular en az 6-7 aylik olana kadar
süt verilmeye devam edilmelidir. Sütten kesme belli araliklarla
analarindan uzaklastirilarak yavas yavas yapilmalidir. Bu yastan önce
disler tam olarak gelismedigi için sert yiyeceklerden kaçinilmalidir.
Ölüm, hastalik, emzirme yetersizligi
veya ihmal neticesi analarini ememeyen eniklere, kaynatilmis ve 35 C‘ ye
sogutulmus su ile % 5 lik glikoz çözeltisi hazirlanarak; dogumdan sonra
bir saat içinde, bir biberon veya sonda ile 5-10 ml verilir. Bundan
yaklasik iki saat sonra süt verilir. Böyle durumlarda inek sütü
kullanilabilir. Ancak besleyici degeri köpek sütünden azdir ve sürekli
kullanim için uygun degildir. Bunun yerine tablo 2 de bilesimi verilen,
buzdolabinda saklanilarak içirilecegi zaman 30 C’ isitilan süt ikamesi
kullanilabilir. Yavrulara verilecek süt veya benzeri sivi miktarlari ve
ögün sayilari tablo 3 de verilmistir.
Yavrular sütten kesildikten sonra
sindirilme derecesi ve biyolojik degeri yüksek protein, yeterli vitamin ve
kalsiyum içeren, kalsiyum-fosfor orani uygun olan maddelerle beslenmelidir.
Genç köpeklerde 3 aylik olana kadar günde
4-5 kere, 3-5 ay arasinda 3 kere, 5-10 ay arasinda 2 kere, daha sonra bir
veya 2 kere mümkün oldugunca ayni saatlerde mama verilir. Büyüme çagindaki
köpeklere ihtiyaçlarindan fazla mam verilmemelidir. Çünkü çok hizli büyüme
iskelet bozukluklarina yol açabilir.
Bunun için canli agirlik artisi düzenli
olarak kontrol edilmeli ve büyüme oranina göre diyet düzenlenmelidir. Dokuz
aylik yavrularin günlük mama tüketimleri, ergin köpeklerinkinden yaklasik %
10 fazladir. 18 Aylikken de ergin köpeklerin tükettigi miktar kadardir.
Tablo 3 : yavrular için
diyet örnekleri:
| Yas / Ay |
2 - 3 - 4
aylik |
5 - 6 - 7
aylik |
8 - 9 - 10 -
11 - 12 aylik |
| Süt |
300 gr |
350 gr |
400 gr |
| Arpa Unu |
500 gr |
600 gr |
650 gr |
| Et |
400 gr |
400 gr |
500 gr |
| Sebze |
200 gr |
200 gr |
300 gr |
| Balik Yagi |
5 gr |
5 gr |
5 gr |
| |
(4 ögün) |
(3 ögün) |
(2 ögün) |
Yavrular hava cereyanindan ve soguktan
korunmalidir. Çevre sicakligi:
| Ilk Hafta |
29 - 32 'C |
| Ikinci Hafta |
26 - 29 'C |
| Üçüncü Hafta |
23 - 26 'C |
| Dördüncü Hafta |
23'C olarak
ayarlanabilir. |
Yavrular günlerine göre beslenirler, süt
ikame gidasi günlere göre yavru agirliginin:
| 3 Günlük Yavru Agirliginin
|
%15 - 20 'si |
| 7 Günlük Yavru Agirliginin
|
%22 - 25 'i |
| 14 Günlük Yavru Agirliginin
|
%30 - 32 'si |
| 21 Günlük Yavru Agirliginin
|
%35 - 40 'i oraninda verilmelidir |
Eger yavru ememeyecek kadar zayifsa
yumusak lastikten yapilmis, 3-4 mm çapinda bir sondayla verilebilir.
Hazirlanan gida 8 saatte bir verilmeli ve her beslemeden sonra iseme ve
defakasyon için karin ve perineum bölgelerine masaj yapilmalidir. Fazla
besleme ishale sebep olabilir. Böyle durumlarda yapay gida sulandirilmali ve
miktari azaltilmalidir. Yapay beslenen yavrular yasamin ilk üç haftasinda
daha az kilo alirlar, sonraki agirlik kazanimi normaldir. Anasini emen
yavrular bir haftada iki misli olurken yapay beslenenlerde ikinci haftaya
kadar bu gelisme görülmez.
Çalisan Köpeklerin
Beslenmesi : Bu köpeklere dengeli, enerji düzeyi ve sindirilme
derecesi yüksek ve lezzetli bir diyet hazirlanir. Bunun ¼ ü veya 1/3 ünün
isten önce, kalaninin isten sonra verilmesi tavsiye edilir. Yine
sismanlamaya yol açmayacak sekilde esas diyete ilaveten bazi hafif
yiyecekler vermek yararli olabilir.
Çalisan ergin köpekler için bir diyet
örnegi:
| Malzeme Cinsi |
Miktar |
| Et |
750 gr |
| Sebze |
400 gr |
| Yulaf Unu |
250 gr |
| Misir Unu |
250 gr |
| Arpa unu |
400 gr |
| Tuz |
3 gr |
Yasli Köpeklerin
Beslenmesi : Yasli köpeklerde sindirim etkinliginin düsük
olmasi ve baslica kalsiyum gibi çogu besin maddesinin emiliminin azalmasi
sebebiyle besin maddeleri bakimindan zengin, kolay sindirilebilir mamalar
kullanilmalidir. Yasli köpeklerin enerji ihtiyaçlari daha düsüktür. Bu
yüzden diyetlerin kaliteleri arttirilirken, miktarlarinin azaltilmasi
gereklidir. Koku alma duyusunun zayiflamasina bagli olarak istahsizlik söz
konusu ise diyetin lezzetliligi arttirilmalidir. Böbreklerde yetersizlik
varsa diyet proteini azaltilmalidir. Yine dislerdeki bozulmalara bagli
çigneme güçlüklerine karsi daha yumusak bir diyet yedirilmelidir.
KÖPEKLERE GÜNLÜK BAKIM
Özellikle disaridaki kulübelerde
barindirilan, bekçilik gibi görev yapan köpeklerin, sagligini korumak için
Timar denilen temizligin her gün bir defa uygulanmasi gerekir.
Timar için çesitli firçalar yapilmistir.
Içlerinde madeni telli olanlar vardir. Köpegin tüyleri uzun ve sert ise
madeni firçalar kullanilir. Firça önce tüy yatimi tersine, sonra tüy yatimi
yönüne olmalidir. Üzeri tüm yüzeyi tarayacak sekilde uygulanmalidir.
Firçalama esnasinda kirilan ve dökülen killar, parmak uçlari deride bir
tarak gibi kullanilarak temizlenmelidir.
Tüyleri yumusak ve çok dökülen köpeklerde,
parmaklar açik bir durumda, el suya batirilarak ve islak bir sekilde vücut
tarakla taraniyormus gibi taranarak temizlenmelidir. Keza, bu suyun içine
Veteriner Hekimin tavsiye edebilecegi dezenfektan bir madde de katilabilir.
Bu el masajindan sonra bütün vücut bir defa firçalanip, özel taraklarla
taranmalidir.
Köpegi sik sik yikayarak temizlemek
sagligi yönünden zararlidir. Çünkü köpeklerde deride bir ter bezi yoktur.
Ancak bol miktarda yag bezleri vardir. Yag bezleri deride yumusaklik ve
tüylere parlaklik verir. Bol yikama deriyi kurutur, çatlatir, tüyleri
donuklastirir. Ayrica çesitli deri hastaliklarina zemin hazirlar.
Yikama isleri Veteriner Hekimin uygun
gördügü hallerde, saf zeytin yagi ile yapilmis sabunlarla ve ilik suyla
yapilmalidir. Köpek çok kirlenmemisse ayda bir kez yikanmalidir. Yikama
köpegin kuyrugundan baslar, basina dogru devam eder. Bu sirada kulaklar ve
göze sabun kaçmamasina dikkat edilmelidir. Kulaklar yikama esnasinda pamukla
tikanmalidir.
Köpegin vücut bakimini incelerken, bazi
organlarla saglik arasindaki ilgiyede kisaca deginmek gerekir. Bir köpegin
sagligi bazi organlarina bakilarak kolayca anlasilir.
Gözler : Pembe,
sari görünüslü ve parlaktir. Akinti yoktur, bakislar canli ve dikkatli
olmalidir. Gözlerde hastalik bulunmamalidir (katarakt gibi).
Kulak : Iç ve
kenarlari temizdir. Akinti yoktur, ayrica kulakta yabanci maddeler, leke,
pire bit ve kene gibi parazitler de bulunmamalidir.
Agiz : Iç
kisimlari sari-pembe görünüste, dil açik kirmizi, agizda fena bir koku ve
dislerde dis tasi olmamalidir.
Anüs : Anüs
normal bir görünüste ve temizdir. Pislik ve parazitler görünmez.
Ayaklar :
Tirnaklar normal uzunlukta, tirnak aralari temiz olup, taban normal
görünümde ve kabuklanma yoktur. Tirnaklar köpegin normal yürümesini
zorlastirmayacak ölçüde ve uygun bir makasla kisaltilmalidir. Bu islem
yapilirken köpegin derisini incitmemeye özen gösterilmelidir.
Vücut : Elle
temasta hiçbir bölgede köpek irkilme göstermemelidir. Irkilme gösterince o
bölgede anormalligin oldugu muhakkaktir
KÖPEK YETISTIRICILIGINDE KULLANILAN
MALZEMELER
Barinaklar :
Kangal köpeginin yetistirilme amacina ve sekline göre barinagin yapisi ve
yeri farkli olmalidir. Barinaklar tek ve toplu yetistiricilige göre
farklidir. Tek köpek için kulübe seklinde barinak yapilmalidir. Bu kulübeler
ahsap, betonarme veya plastik olabilir.
Kulübelerin çati kismi meyilli olup, öne
dogru çikintili bir bölme olmalidir. Çati sac, atermit veya ondülin ile
kapatilmalidir. Ayarlanabilir bir kapinin olmasi gerekir. Bu kulübeler içi
düz, boyali, çivi çikintisi ve kiymik çikintisinin olmamasi gerekir. Ayrica
hayvanin cüssesine göre rahat yatacak ve giris çikista zorlanmayacak sekilde
olmasi gereklidir. Bir köpek kulübesi 1 m uzunlugunda ve 90 cm yüksekliginde
yapilabilir. Köpek kulübenin içinde ayaga kalkabilmeli ve kendi çevresinde
rahatça dönebilmelidir. Kulübenin içi ve disi kötü hava kosullarinin
çürütücü etkisini ve parazit yuvalarinin olusmasini önlemek için
boyanmalidir.
Kulübe periyodik temizlikler için, söküp
takilacak sekilde yapilirsa daha iyi olur. Ayrica köpegin yattigi zemin
topraktan biraz yüksek olmali, kulübenin içindeki yatak, paçavralarla yada
odun talasiyla doldurulmus saglam bir silteden ibaret olmali ve her hafta
havalandirilmalidir.
Toplu olarak barindirilacak köpekler için,
hayvan mevcuduna göre degisiklikler yapilabilir. Bu barinaklarin genelde,
hayvanin soguk havalarda girebilecegi bir bölümünün olmasi gerekir. Ayrica
dogum bölmeleri ve çiftlesme bölmelerinin olmasi gerekir. Bu bölmeler ayni
çati altinda ve birbirine bitisik olarak ortada 2 m’lik bir koridor
olmalidir. Koridorun sag ve solunda 3-5.5 m ‘lik kulübeler ve kulübe
yüksekligi 2.5 m olmalidir. Kulübelerin aydinlik olmasi gerekir. Kulübelerin
önündeki dis gezinti yerlerinin 2.5 x 5 m lik genislik ve uzunlukta olup,
etrafi köpegin atlamasini önlemek amaciyla 180-200 cm yükseklikte olmasi
gerekmektedir.
Barinaklarin mümkün oldugunca sik sik
yikanmasi, yatakliklarin 10-15 günde bir degistirilmesi gerekir.
Barinaklarda, akinti, tahta aksamlarinda çatlaklik, metal kisimlarda asinma
gibi kusurlar önlenmelidir. Toplanan diskilar derin kuyulara gömülmeli yada
kanalizasyon sistemiyle köpek barinaklarinin uzagindaki fosseptik çukurunda
toplanmalidir. Barinaklar günlük olarak temizlenmelidir.
Yemek kabi :
Krom-çelikten yapilmis, kalin cidarli ve 3 lt kapasiteli olmalidir. Bu
sayede köpek yiyecegini disina dökmeden yiyebilir. Bu kap her yemekten sonra
sabunlu su ile iyice yikanip, bol su ile durulanmalidir.
Su kabi : Bu
malzeme paslanmaz çelik veya galvanizli sacdan yapilmalidir. Ancak; beton
veya mermer olanlar da vardir. Su kabi en az 15 lt olmalidir. Her an temiz
tutulmali ve taze suyla dolu bulundurulmalidir. Kis mevsiminde ilik su
verilmelidir.
Deri tasma : 75
cm uzunlukta, 3-4 cm eninde, 5 mm kalinliginda yumusak köseleden yapilmis
olmalidir. Köpegin boyun çapina göre ayarlanabilmelidir. Tasma boyuna iki
parmak genisliginde takilmalidir. Yani ne kolayca çikmali nede boynunu
sikmalidir. Bu tasma, köpegi yedekte gezdirmek, bir yere baglamak veya
saldirganlik egitiminde sevk kayisi ile birlikte kullanilmalidir.
Kangal ve köylerinde çengel ismini
verdikleri, köpegin baska bir köpek ile veya kurt ile bogustugunda daha az
zarar görmesini saglayacak, demirden yapilmis, disa dogru sivri çikintili
tasmalarda kullanilmaktadir.
Sevk kayisi :
Köpegi sevk için kullanilan bir gereçtir. Deriden ve ipten dokunmus olanlari
da vardir. Bir ucunda tasmaya ilistirilmek amaciyla yerlestirilen bir mandal
ve diger tarafta elin bilegine geçecek bir sekilde halka bulunur. Normal
uzunlugu 150 cm, eni 2 cm, kalinligi en az 6-8 mm olmalidir.
Baglama zinciri :
Köpegi kulübede veya arazide herhangi bir yere baglamak amaciyla kullanilir.
Baglama zinciri mutlaka deri tasma ile kullanilmalidir. En az 2 m
uzunlugunda olmalidir. Bu zincirin ucunda, deri tasmaya baglanacak bir
mandal ve orta kisminda birkaç adet firdöndü bulunmalidir.
Agizlik :
köpegin etrafindaki canlilara zarar vermesini önlemek için kullanilan özel
bir gereçtir. Köpegin toplum içinde gezdirilmesi, araba içinde nakledilmesi,
gerekli saglik muayenesi ile asi ve enjeksiyon uygulamalarinda kullanilir.
Agizligin yapildigi kayis yumusak deriden veya plastikten olmalidir.
Tarak :
Paslanmaz çelikten yapilmis ve disler arasinda bir mm açiklik bulunan
gereçlerdir.
Firça : Sert
plastikten veya hafif metalden yapilmis, çesitli sertlik dereceleri olan
gereçlerdir.
Mandal : Deri
veya bez sevk kayislari ile baglama zincirlerini birbirine baglamaya yarar.
Mümkün oldugu kadar kuvvetli mandallar tercih edilmelidir.
KÖPEKLERDE GÖRÜLEN BAZI ÖNEMLI HASTALIKLAR
Kuduz : Akut
seyirli, ölümün kaçinilmaz oldugu, insanlara bulasabilen, viral bir
hastaliktir. Hastalik huzursuzluk, sudan korkma, suur kaybi ve felçlerle
karakterizedir. Genellikle bulasma kuduz mikrobu tasiyan hayvanlarin
isirmasiyla olur. Hayvandan hayvana veya hayvandan insana bulasma isirmayla
oldugu gibi, ayrica derin, kirli yaralara bulasik salyanin temasi ile de
meydana gelmektedir.
Kuduz hastaligi üç formda görülür. Stadium
protromorum (sukunet), Stadium irritations (hareket), Stadium Paralytycum
(felç formu). Kuduz hastaliginin tedavisi yoktur. Kuduz hastaligina karsi
tek çare koruyucu asilamadir. Üç ayini dolduran yavru köpeklere kuduz asisi
yapilmalidir. Köpek yasami boyunca yilda bir defa asilanmalidir.
Echinoccosis :
Hastaligin etkeni bir parazittir. Bu parazit köpeklere hastalikli
koyunlarin iç organlarini yemek suretiyle bulasir. Bu parazitin
yumurtalarinin insana bulasmasi köpeklerle temas sonucu mümkündür. Bunun
için Veteriner Hekimin tavsiye edecegi paraziter ilaçlar kullanilmalidir.
Gençlik Hastaligi (Canine
Distemper) : Gençlik hastaligi köpeklerde %60-80 ölüm ile
seyreden, daha çok 3-12 aylik köpeklerde görülen, yüksek ates, istahsizlik,
kusma, ishal ve burun göz akintilari gibi belirtiler gösteren viral bir
hastaliktir. Agiz sütü alan yavrular 9-12 haftaya kadar dogal bagisiktirlar.
Agiz sütü almayan yavrularda bu süre 1-4 haftadir. Köpek iyilesse bile
kalici bozukluklara sebep olabilir. Köpeginizin hastaliga yakalanmasini
istemiyorsaniz mutlaka asisini yaptirmaniz gerekir. 7-9 haftalik köpekler
asilama için en uygun dönemdedir.
Bulasici Karaciger
Hastaligi ( Infectious Canine Hepatitis Cav 1) : Hastaligin
etkeni virusdur ve bulasma hasta köpeklerin idrari ile olur. Hastaligin en
siddetli formlari yavru köpeklerde görülmektedir. Asili annelerden dogan
yavru köpekleri colostrum 5-7 haftaya kadar koruyabilir. Bu hastalik
karacigerde siddetli yangiya sebep olur. Hastaligin ilerleyen dönemlerinde
gözlerde corneal bulaniklik sekillenir. Bu hastalik mavi göz olarak ta
adlandirilir. Bu hastaliga karsi en etkin çözüm asilamadir.
Kanli Ishal (Canine
Parvavirus) : Parvoviruslar köpeklerde kanli ishale sebep
olurlar.Ilk olarak 1978 yilinda ortaya çikan ve yüzbinlerce köpegin ölümüne
sebep olan bu hastalik, köpeklerin afeti olarak da tanimlanir. Hastalik her
yastaki köpekte gastro intestinal belirtilere, yavru köpeklerde kalp kasinin
iltihabina sebep olur. Parvoviral hastaligin ilk belirtisi siddetli
kusmadir. Kusmuk gri-beyaz renkte ve suludur. Kusmayi sulu, kötü kokulu,
saridan kahverengiye kadar degisen renkte ishal izler. Ishal halinde
çikarilan diskida, taze veya pihtilasmis halde kan bulunur. Ates 41 ‘C ye
kadar yükselir. Kusma ve ishal nedeniyle olusan sivi kayiplari sonucu, çogu
yavru köpekler ilk 24 saat içerisinde ölür. Kalbin etkilendigi durumlarda
ise çogu zaman yavru köpekler ölü bulunur. Bu hastalikta ölüm orani % 50’nin
üzerindedir.
Adenevirus Tip 2 Enfeksiyonu :
Bu virus daha çok solunum sisteminde hastalik yapmaktadir.
Köpek öksürügü hastaligi da denir. Özellikle kalabalik ortamlarda bulunan
köpeklerde yaygindir. Hastaligin asisi vardir.
Köpek Nezlesi (Canine
Parainfluenza) : Bu viral enfeksiyon solunum sisteminde orta
dereceli bir yangiya sebep olur.
Corona virus Ishali
(canine coronovirus) : Bu hastalik genellikle subklinik
seyreder. Ates, kusma ve ishal gibi belirtiler gösterir. Hastalik tek basina
siddetli enfeksiyonlara sebep olmamakla birlikte, özellikle parvaviral
enfeksiyonla birlestigi zaman hem klinik belirtilerin siddeti, hem de ölüm
oraninda artis görülür.
BAKTERIYEL
HASTALIKLAR
Bordetelloz :
Bu hastaligin ekeni bir bakteridir.Adenovirus tip 2 ve parainfluenza ile
birleserek köpek öksürügü diye adlandirilan hastaligi meydana
getirirler.Bu hastalik köpeklerde siddetli öksürüge sebep olur.Hastaliga
karsi koruyucu asi vardir.
Leptospiroz :
Klinik tablosu oldukça degisken olan bu bakteriyel enfeksiyonda ates ile
baslayan hastalik böbrek yetmezligi ile sonuçlanir.baslica belirtileri;
halsizlik, uyusukluk, depresyon, istahsizlik, ishal, kusma, agiz ve göz
mukozalarinin yangisi, anormal sinirsel belirtiler ve ölüme sebep olan
kan pihtilasma bozukluklaridir. Bulasma hastalikli köpek ve ratlarin
idrariyla olur. Bu hastalik insanlara da bulasabilir.
Hastaligin bulasmasi agiz,göz zarlari
yoluyla olmaktadir. Hastaligin koruyucu asisi vardir. 9-12 haftalik
yaslardaki köpekler asilanmalidir. 21 gün sonra ikinci asilama
yapilmalidir. Yasam boyunca her yil bu hastaliga karsi asilama
yapilmalidir.
ASISI
BULUNMAYAN ÖNEMLI KÖPEK HASTALIKLARI
Herpesvirus : Bu viral
enfeksiyon özellikle yavru köpekler için ölümcül bir hastaliktir. Süt
emme dönemindeki yavru köpeklerde hafif dereceli solunum yolu
enfeksiyonuna neden olur. Kalici enfeksiyonlar olgun disilerde meydana
gelir.
Brucellosis :
Bu bakteriyel hastaligin ne asisi nede tedavisi vardir.
Hasta köpekler devamli tasiyici durumundadir. Spontan yavru atmalar
brucellozisin ilk gösterge- sidir. Bulasma oral ve mukoz membranlar
yoluyla olmaktadir. Erkek köpekler enfeksiyonu çiftlesme yoluyla enfekte
disi köpeklerden alirlar. Bu nedenle disi köpekler üreme öncesinde
brucellozis yönünden kontrol edilmelidir.
ASILAMADA DIKKAT
EDILMESI GEREKEN HUSUSLAR
Asilanacak hayvan en az 7 haftalik
olmalidir. 7 Haftadan önce yapilan asilar bagisiklik sistemini baski
altina alacagindan ciddi yan etkiler ortaya çikarabilir. Asilama
öncesinde yavrularda paraziter mücadele mutlaka yapilmis olmalidir.
Ileri gebe hayvanlarda asilamadan kaçinilmalidir. Iki asi arsindaki süre
en az 21 gün olmalidir. Asisi yapilacak köpeklerin atesi, nabiz ve
solunum sayilari normal degerler arasinda olmalidir. Asilama öncesinde
ve asilama esnasinda köpekte strese sebep olacak faktörler ortadan
kaldirilmalidir. Asiyla beraber kesinlikle ilaç kullanilmamalidir. Yani
yeni hastalik atlatmis, iyilesme asamasindaki köpeklerde asilama
yapilmamalidir. Kullanilacak asilarin saklama sartlarina (+2-+8’C)
uyulmali, son kullanma tarihi geçmis asilar kullanilma- malidir. Her
köpek için ayri, steril bir enjektör kullanilmali, isi biten enjektör
yakilarak imha edilmelidir. Asilanacak köpeklerin beslenme durumlarinin
iyi olmasi gerekir. Yetersiz bir diyetin asi yetmezliginde büyük etkisi
vardir.
Tablo 4 : Köpeklerin
asilama programlari
| Asi |
Ilk
Asilama Zamani |
Tekrari |
Uygulama
Yolu |
| Parvovirus |
7 Haftalik |
21 gün sonra |
Deri alti veya kas
içi |
| Distemper |
7 Haftalik |
21 gün sonra |
Deri alti veya kas
içi |
| Hepatitis |
7 Haftalik |
21 gün sonra |
Deri alti veya kas
içi |
| Parainfluenza |
7 Haftalik |
21 gün sonra |
Deri alti veya kas
içi |
| Leptospirosis |
7 Haftalik |
21 gün sonra |
Deri alti veya kas
içi |
| Bordeellosis |
7 Haftalik |
21 gün sonra |
Deri alti veya kas
içi |
| Kuduz |
12-16 Haftalik |
Yilda bir kez |
Deri alti veya kas
içi |
| Corana virus |
7 Haftalik |
21 gün sonra 6
ayda bir |
Deri alti veya kas
içi |
PARAZITER MÜCADELE
Yavru köpekler asilama öncesinde iç (kilkurtlari,
kancalikurtlar, tenyalar) ve dis ( bit, pire, kene, uyuz) parazitlerden
arindirilmis olmadir. Bu amaçla sütten kesme döneminde bir Veteriner
hekim kontrolünde iç ve dis parazitlere karsi ilaçlamalar yapilmalidir.
Bu uygulamalar tenyalar için en az bir hafta ara ile iki kez,
kilkurtlari için 15-21 günlük araliklarla en az üç kez tekrarlanmalidir.
Kontroller üçer aylik araliklarla sürmelidir.
Damizlik köpeklerin çiftlesme
döneminden önce parazitlerden arindirilmis olmalidir. Zira yavrular
parazitleri ve hastaliklari gebelik sirasinda ve sonrasinda süt yoluyla
alabilirler. Çiftlesme dönemi (sonbahar ve ilkbahar aylari) geldiginde
damizlik köpeklerin asi ve parazitlerle ilgili sorunlari olmamalidir.
Büyük köpekler için ilk paraziter uygulamalar yavru köpekler de oldugu
gibi tekrar üçer aylik araliklarla yapilir.
Köpekte görülen dis parazitler
pire,bit, kene, uyuzdur.Pire herkesin tanidigi bir parazittir. Bunlar
siçrayan, sürekli yer degistiren ve köpegin kanini emmekle kalmayip
hastalik bulasmasina sebep olan parazitlerdir. Köpek piresi Pulex
serraticeps adini tasir ve insanda köpekteki kadar barinamaz. Her pire
500 kadar yumurta birakabilir ve aylarca beslenmeden yasayabilir. Pireye
karsi veteriner hekimin tavsiye ettigi ilaçlar kullanilabilir. Veya
köpegin boynuna takilabilen, pireye karsi geçici bir süre koruma
saglayan tasmalar kullanilabilir. Pireyle mücadele komple olmalidir.
Sadece köpek üzerinde pire mücadelesi yapmak yeterli degildir. Pireye ve
larvalarina karsi toz veya sivi ilaçlar, köpegin bulundugu her yere
uygulanmalidir.
Bit pireye nazaran daha az görülür.
Daha çok, çok pis, bakimsiz yerlerde barindirilan köpeklerde rastlanir.
Pire mücadelesinde oldugu gibi mücadele edilmelidir.
Kene, Kangal köpeklerinde koyunlarla
birlikte yasadiklari için yaygin olarak görünür. Kene gözle görülebilir
küçük bir karpuz çekirdegi seklindedir. Köpegin kanini emer. Kene sabit
durdugu için köpegin üzerinden temizlenmesi kolaydir. Bunun için üzerine
benzin veya yogun tuzlu su damlatilan kene, cimbiz yardimiyla
temizlenebilir. Kenenin parçalanmamasina dikkat edilmelidir. Keneye
karsi ilaçlarla banyo yaptirilarak da mücadele yapilabilir. Banyo hem
köpegin üzerindeki keneleri yok ettigi gibi, geçici bir süre içinde
keneleri köpege yaklastirmaz.
Son zamanlarda iç ve dis parazitlere
karsi etkili, degisik kullanim kolayliginda ilaçlar piyasada mevcuttur.
Veteriner hekimin köpeginiz için uygun görecegi ilaçlari kullanmanizda
fayda vardir.
Köpeklerdeki dis parazitlerin en
kötüsü uyuzdur. Deri, kabarciklar halinde kirmizi döküntülerle kaplanir.
Kasintiyla karakterize, deri üzerinde kepeklenme, kabuklanma, kil
dökülmesi ve sonrada deride kivrimlarin meydana geldigi ve kasinma
neticesinde deride siyriklar meydana gelir. Uyuza karsi antiparaziter
ilaçlar kullanilmalidir.
ZEHIRLENME TEHLIKESI
Bir köpegin hayatinda çesitli
tehlikeler vardir. Bunlardan biri zehirlenmedir. Zehirlenme ; sindirim,
dolasim ve sinir sistemlerinde büyük tahribata yol açar. Fare zehrinin
yani sira, asiri dozda ilaçlar, bozuk yiyecekler ve temizlikte
kullanilan maddelerde zehirlemeye neden olabilir.Bu listeye kasitli
olarak verilen zehirleri de ekleyebiliriz. Köpek toksik bir madde
aldiktan sonra kusma egilimi gösterir. Kendiliginden kusmazsa köpek
sahibi 2-3 çay kasigi tuzu hayvanin dilinin gerisine yerlestirerek yada
bir bardak suya 3-4 çorba kasigi kömür tozu katip, zorla hayvanin
bogazindan akitarak kusmasini saglamalidir. Bu uygulamadan hemen sonra
bir Veteriner hekime gidilmelidir.
Ilk Yardim :
Her seyden önce acil durumlarda lazim olacak çesitli
malzemelerin bulundugu bir ilk yardim çantasinin veya ecza dolabinin
evde bulundurulmasi gereklidir. Bu kutuda 5cc ‘lik steril plastik
enjektör, alkol, dezenfektan, antibiyotikli yara tozu, absorbant ve
tampon, pamuk, sargi bezi, bir makas, cimbiz, köpegin kulak içleri
temizlemek için pamuklu çubuk, turnike uygulamaya yarayacak siki sargi
ve bir de termometre bulundurulmalidir.
Yüzeyde yada derin yaralanmalarda,
hafif yirtilmalarda daima yaranin etrafindaki tüyler kesilmeli, yara
akar suyla yikanmali, dezenfekte edilmeli ve sarilmalidir.Yara büyük ise
bir Veteriner hekim tarafindan dikilmelidir.Agir kan kaybi durumlarinda
yaranin üzerine turnike uygulanarak, kani durdurmak gerekir. Yarali
köpek basina gelen olay sebebiyle korkmus, ürkmüs ve isirma egiliminde
olabilir. Bu durumlarda köpegin sahibi, hayvanin agzina agizlik takmali
veya uygun bir bezle agzini baglamalidir. Yarali köpek mümkün mertebe az
hareket ettirilmeli ve bir sey yedirilip içirilmemelidir. Vakit
kaybetmeden yarali köpegi Veteriner hekime götürmelisiniz.
KÖPEGIN YASI ILE
INSANIN YASININ MUKAYESESI
Insan yasina göre köpegin kaç yasinda
oldugunu bulmak için; köpegin yasini 7 ile çarpmak dogru bir sonuç
vermez. Her seyden önce bir yasina gelmis disi yavru köpek, yavrulayacak
kadar olgunlasmistir. Oysa yedi yasinda bir çocuk çok küçüktür.
Asagidaki tablo insan yasi ile köpek yasi arasindaki iliskiyi daha uygun
göstermektedir. Köpegin insana göre yasini bulmak için, tabloda verilen
katsayi köpegin yasiyla çarpilir. Böylesine degerli bir hayat arkadasi
için bu yasama süreci çok kisadir. Köpek üç ile bes yasina geldiginde
tam olarak olgunlasmistir. Bu dönemde fiziksel enerjisi ve düzeyi
zirvededir. 7 ve 8 yasina dogru hafif çökme belirtileri gösterir. Bu
yasa gelmis köpek rahat ve huzur arar. Daha çok uyur. Sicak bir yer
arar. Artik gençlik çaglarinda oldugu kadar dirençli ve atik degildir.
Yaslanma sürecindeki köpekte sagirlik kaçinilmaz olur. Katarakt
olabilir, disleri dökülebilir. Bu durumda zorlukla çigner. Erkekler
prostat büyümesi nedeni ile iseme zorlugu çekerler. Karakter özellikleri
degisebilir, daha inatçi olabilirler. Yasli köpegin sagligi gençliginde
gördügü bakima ve hayat tarzina önemli ölçüde baglidir. Gençliginde
egzersiz yapmis, temiz havadan ve günes isigindan yararlanmis,
temizligine özen gösterilmis, iyi beslenmis, düzenli Veteriner hekim
kontrolünden geçmis bir köpek, yasliliginda daha saglikli olur.
Tablo 5 : Köpegin Yasi
ile Insanin Yasinin Mukayese Tablosu
| Köpek |
Katsayi |
Insan |
| 2 aylik |
7.0 |
14 aylik |
| 6 aylik |
10.0 |
5 yas |
| 8 aylik |
12.5 |
9 yas |
| 12 aylik |
14.0 |
14 yas |
| 18 aylik |
13.3 |
20 yas |
| 2 yas |
12.0 |
24 yas |
| 3 yas |
10.0 |
30 yas |
| 4 yas |
9.0 |
36 yas |
| 5 yas |
8.0 |
40 yas |
| 6 yas |
7.0 |
42 yas |
| 7 yas |
7.0 |
49 yas |
| 8 yas |
7.0 |
56 yas |
| 9 yas |
7.0 |
63 yas |
| 10 yas |
6.5 |
65 yas |
| 11 yas |
6.5 |
71 yas |
| 12 yas |
6.3 |
75 yas |
| 13 yas |
6.2 |
80 yas |
| 14 yas |
6.0 |
87 yas |
| 15 yas |
5.8 |
87 yas |
| 16 yas |
5.6 |
89 yas |
Köpek Beslemede Asagidaki Hususlara
Dikkat Edilmelidir.
- Saglikli ergin köpekler için günde bir ögün
yeterlidir. Yemek köpek sahibine uygun herhangi bir saatte fakat her gün
ayni saatte verilmelidir. Beslemeden birkaç saat sonra diskilama ve
iseme ihtiyaci olacagindan, beslemenin aksam geç saatlerde yapilmamasi
daha iyidir.
- Yavrularin genç, gebe, süt emziren, çalisan, istahsiz
ve yasli köpeklerinde iki veya daha fazla sayida beslenmesi gereklidir.
- Köpeklerin eksimis, kokusmus, çok soguk veya çok
sicak yiyecekler, sivri uçlu veya parçalanmis kemikler, balik kilçiklari
verilmemelidir.
- Ögün sonrasi tüketilmeyen artik mamalar yaklasik
1.5-2 saat sonra uzaklastirilmalidir.
- Içme suyu devamli veya en azindan günde üç kere
verilmelidir.
- Yogun çalisan is köpekleri hariç, ögün aralarinda
baska yiyecekler verilmemelidir.
- Ani mama degisiklikleri yapilmamalidir. Eski mama
yeni mama ile azar azar degistirilmelidir.
- Mama ve su kaplari her zaman temiz olmalidir.
- Köpekler düzenli olarak aç karna tartilarak, canli
agirliklari belirlenir ve bu sayede beslenme durumlari tespit edilir.
KANGAL ÇOBAN KÖPEGININ EGITILMESI
Köpek egitimi, köpegin insanla bulusup
kaynastigi günlerde baslamistir. Köpek egitiminin temel kaidesi insan- köpek
ikilisinin psikolojik yönden anlasmasidir. Bu nedenle köpek egiticisi,
köpegin anatomisini, fizyolojisini ve psikolojisini ögrenmeli ve egitim
uygulamalarini bu dogrultuda yapmalidir.
Bütün köpekler irk özelliklerinin
gerektirdigi görevleri hiç egitilmeden yaparlar. Örnegin bir çoban köpegi,
egitilmeden hayvanlarin korunmasini bilir. Av köpegi de ayni sekilde
egitilmeden, avin izini bulmakta ve çikardigi seslerle onu izlemektedir.
Yalniz irk özelligi disindaki görevleri yapabilmesi için köpeklerin özel bir
egitimden geçmesi gerekir.
Köpeklerden daha çok yararlanilmak
amaciyla 1930 ‘lu yillarda özel egitim yöntemleri gelistirilmistir.
Özellikle askeri amaçla (bekçi, devriye, kesif ve benzeri gibi) hizmetlerde
egitilen köpekler Almanlar ve Ruslar tarafindan birinci ve ikinci dünya
savasinda kullanilmistir. Amerika’da da 1942 yilinda bu amaçla köpek egitimi
okulu açilmistir.
Bugün bütün medeni ülkelerde askeri ve
polisiye ve diger amaçlarla köpek egitim okullari mevcuttur.
Türklerde köpek egitimi av köpeginin
egitilmesiyle baslamistir. Bunun disinda koyun sürülerini korumak amaciyla
köpek egittikleri bilinmektedir.
EGITIMDE ROL OYNAYAN
FAKTÖRLER
Egitimde insan ve köpek
iliskisinin rolü : Insan ve hayvanin gerek egitim gerekse
sportif faaliyetlerdeki çalismalardaki basarilari birbirleri ile kurduklari
ruhsal iliskiye baglidir. Köpek egiticisinin herhangi bir köpegi
egitebilmesi için, çok iyi bir psikolojik yapiya sahip olmasi gerekir.
Kendisi ile köpegin en iyi sekilde nasil uyum saglayacagini anlamali ve bu
nokta üzerinde önemle durmalidir. Köpekte de bazi özellikler bulunmalidir.
Örnegin, bir köpek bedenen ve psikolojik yönden saglikli olmali ve normal
bir zeka, dikkat ve cesarete sahip olmalidir.
Egitimde kalitimin rolü :
Her köpek irk özelliklerini yavrularina kalitsal olarak verir.
Bir yavru köpek gelisme çagini tamamladiktan kisa bir süre sonra ana ve
babadan gördügü tüm hareketleri taklit eder.
Köpegin özel
yeteneklerinin rolü : Köpeklerin koku alma duyulari hiçbir
canli ile kiyas edemeyecek kadar gelismistir. Egitimde köpegin bu
özelliginin rolü büyüktür. Çünkü köpekler kokusunu aldigi bir canliyi asla
unutmazlar.
Her canli kendine has bir vücut kokusu
çikarir ve bu koku parmak izi gibi her canlida ayri özellikler gösterir.
Örnegin, hiçbir insanin kokusu diger insanlarla en ufak bir benzerlik
göstermez.
Koku alma duyusu çok gelismis olan köpek,
herhangi bir yere saklanmis bir kisiye, ona ait bir esyayi koklattiktan
sonra geçtigi yerleri izleyerek onu ortaya çikarir. Kangal köpeginde koku
alma duyusu çok iyi gelismistir. Bu sayede sürüye yaklasan kurt veya baska
bir zararlinin (hirsiz vs) kokusunu daha uzaktayken müdahale ederek sürüyü
korur.
Egitimde Egitici Personelin
Rolü : Köpek egitimini yapacak kisinin en basta hayvanlari
sevmesi, sabirli ve köpeklerden korkmayan, otoritesini hayvana kabul
ettirebilecek birinin olmasi gereklidir. Egitici köpegi sevmelidir. Köpegin
hareketlerinden, jestlerinden, bakislarindan veya ses tonundan ne istedigini
anlamali ve davranislarini ona göre ayarlamalidir. Köpek egiticisi ani ve
kesin kararlidir. Bir emrin uygulanmasinda nerede, ne zaman ve nasil karar
verecegini mutlaka bilmelidir. Köpek egiticisi korkak, çekingen ve tehlike
karsisinda görevi terk eden bir yapida olmamalidir. Aksine cesur, kararli ve
kendisi kadar köpegi de düsünen ve koruyan bir karaktere sahip olmalidir.
Egitici, karsisindaki canlinin kendi
düzeyinde bir beyin ve anlayis gücü olmadigini bilmeli ve onu egitirken bir
konuyu bir çok defa tekrarlamak zorunda kalacagini unutmamalidir. Bu durumda
asla sinirlenmemeli ve köpege kötü davranislarda bulunmamalidir. Köpek
egiticisi son derece sabirli ve yüksek tahammül gücüne sahip olmalidir.
KÖPEK EGITIMININ TEMEL
KURALLARI
-
Köpege komut verirken bununla ondan ne
istendigini anlayabilecegi sekilde açiklanmalidir. Köpek ile insan
arasinda bir iletisim eksikligi bulunmaktadir. Konustugumuz dil köpek
için geçersizdir. Bu nedenle, verilen komutun ne anlama geldigini isaret
ederek , göstererek, yaptirarak ona anlatmaliyiz.
-
Komutlar; kisa, açik ve kesin
olmalidir. Daima kliselesmis biçim ve tonda verilmelidir. Köpekten
istenen yaptirimlarla ilgili komutlar, genellikle tek heceli olmali ayni
zamanda ayni ses tonuyla söylenmelidir.
-
Komutlar verilirken sesli emirler
uygun bir hareketle desteklenmelidir.
-
Komutlarin iyi bir sekilde ögrenilmesi
için sürekli tekrarlar yapilmalidir. Köpek bazen ögretilmek istenen
yaptirimi kavramakta güçlük çeker.Bu gibi durumlarda usanmadan
tekrarlamak ve istenen davranisi yapmasini beklemek gerekir. yaptirimdan
vazgeçerek egitimi birakmak yanlis olur.
-
Egitim süreleri köpegin ilgisini
sürdürmesine göre belirlenmelidir.Bu süre genellikle 10-20 dakika
arasinda degismektedir.
-
Basarili hareketlerinden sonra
köpekler ödüllendirilmelidir.
-
Egitici köpegin her basarili
davranisindan sonra onu adiyla çagirarak ,sevgiyle oksarsa ,köpek
istenileni yerine getirmek için daima büyük çaba gösterir.basarili bir
hareketten sonra köpegin hoslandigi etkinliklerde bulunmak,onunla
oynamak,serbest birakmak,dinlendirmekte birer ödüldür.
-
Köpegin hoslanmayacagi her türlü
davranis onun için bir cezadir.Istenmeyen yanlis bir davranis karsisinda
sertçe söylenen hayir sözcügü ,köpege o davranisin yapilmamasi
gerektigini anlatir.Sebebi ne olursa olsun köpek dövülmemelidir.
Köpek egitiminde; köpegin sahip oldugu
yetenekler göz önüne alinarak ve köpegin özelliklerine göre saptanmasi
gerekir. Bu özellikler:
-
Köpegin bedensel özelliklerine
-
Duyu ve algilamalariyla ilgili
yeteneklerini (görme, isitme, koku alma)
-
Mizaci ile ilgili özelliklerine
-
Zekasi ile ilgili özelliklerine göre
yapilmalidir.
KANGAL ÇOBAN
KÖPEKLERININ EGITIMI
a) 0-6 AYLIK
YAVRULARIN EGITIMI
Ilk olarak kendimizi onun dostu
olduguna inandirmak gerekir.Köpekle her an yakin bir iliski içinde
bulunmaliyiz.Köpekler ,sevgi veya azarlama ifade eden ses ve
hareketlerden etkilenen canlilardir. Köpek egitiminde temel kural
köpegi sevmek ve onunla dost olmaktir.Yavru bir aylikken ele alinip
sevilmelidir.dört ayliktan sonra sevilen yavrular çekingen ve korkak
olurlar.
Yavru Köpeklere Isim
Vermek : Yavru köpek ile dostluk kurduktan sonra ilk
görevimiz ona isim vermektir. Köpegin isminin tek veya en çok iki
heceli olmasi gerekir.ona karsi daima bu isim kullanilmalidir.
Baslangiçta kararsizlik ve tereddüt hali görülür.Yalniz bu durum
kisa sürede geçer. Köpek, adini kisa süre içerisinde benimser.
Yavru Köpeklere
Düzenli Bir Yeme, Içme Aliskanligini Kazandirmak :
Gelisi güzel beslenen,belirli bir yemek saati bulunmayan,günde
birçok defa yiyecek verilen köpekler bütün yiyeceklere karsi ilgi
duyarlar.Köpek sürekli bir seyler yemek ister. Köpegin yiyecegini
kendi yiyecek kabinda,belirli yer ve zamanda belirli oranda
yemesi,genel saglik, sindirim ve bosaltim düzeninin yani
sira,egitimi üzerinde etkisi olumludur.
Köpeklerin Tasmaya
Alistirilmasi : Köpegin tasmaya yavru iken alistirmak
gerekir.Çünkü ergin hale gelmis ve hiç tasma takmamis köpekleri
tasmaya alistirmak oldukça zordur.Bunun için yavruyu gözleri açilir
açilmaz,yumusak deriden yapilmis hafif bir tasma takilmalidir.Daha
sonra buna çok ince ve hafif zincir takilarak yavrunun zincire de
alismasi saglanir.
Yavru Köpeklerin Duyu
Organlarini Gelistirmek Için Uygulanacak Egzersizler :
-
Koku alma duyusunun
gelistirilmesi
-
Gida maddeleri ile uygulanan
egzersizler
-
Oyuncaklarla uygulanan
egzersizler
-
Sevdigi kisi ve esyalarla
uygulanan egzersizler
-
Isitme duyusunun
gelistirilmesi
-
Sese karsi duyarliliginin
kazandirilmasidir.Insanin duyamadigi frekans -lardaki seslere
özel düdükler vasitasiyla çagirma gibi komutlar ögretilir.
-
Görme duyusunun gelistirilmesi
Köpekler özellikle hareketli ve
parlak olan seyleri büyük bir dikkatle izlerler.
Yavru Köpeklerin
Kulubeye Alistirilmasi : Kangal köpekleri özgürlügüne
çok düskündür.Bu nedenle sekiz haftalikken yavrular mutlaka kafes
veya barinaga konulmali ve alistirilmalidir.
b) 6-12 AYLIK
KÖPEKLERIN EGITIMI
Yavru Köpeklere
Egitimi Ile Ilgili Sözcüklerin Ögretilmesi : Yavru
köpekler genellikle üç aylik olduklari zaman söylenen sözlerin %
75-88’ini anlar ve manasini degerlendirir.Ilk is olarak köpege tek
kelimeden olusan emirler ve bunlarin anlami ögretilmelidir.Bu
nedenle gel , git , bak , yat , kalk vb. gibi sözcükler ögretilir.
GEL sözcügünün ögretilmesi:Yavru
normal istirahat durumunda iken veya uzakta herhangi bir seyle
ugrasirken sert bir ses tonu ve ismi ile GEL diye seslenilmelidir.Bu
esnada iki el birbirine vurularak veya sag el bacaga vurularak ses
çikartilir.Çünkü her sözcük veya her emir mutlaka bir hareketle
yapilmalidir.
BAK sözcügünün ögretilmesi :BAK
emri köpegin dikkatini çekmek için verilir.Bak emri ile beraber bas
ve orta parmaklarla bir sik sesi çikartilir.
HAYIR sözcügünün ögretilmesi:Hayir
sözcügü köpegin istenmeyen davranislari sonunda sert bir ses tonu ve
ciddi bir tavir içinde kullanilmali ve bu esnada isaret parmagi
ileride gereken hareket yapilmalidir.
IZLE (Takip) sözcügünün
ögretilmesi: Köpek sol tarafa alinir.Köpegin sag omuzu egiticinin
sag dizi ile ayni hizaya gelecek sekilde yürümesi veya oturmasi
saglanir.Köpek ileri veya geri kaldigi anda egitici öne veya arkaya
çikarak yada köpegi öne veya arkaya çekerek ve her düzeltmede izle
(Takip) sözcügünü kullanarak emri tekrarlar.
KAL sözcügünün ögretilmesi :Yavru
köpege KAL kelimesinin anlamini ögretmek için avuç içi köpegin burun
hizasina gelecek sekilde tek bir hareketle bu emir verilir.Kal
emrini alan köpek , bulundugu pozisyonu ikinci bir emre kadar
bozmamalidir. Kal emri her pozisyonda verilebilir.
YAT sözcügünün ögretilmesi :
Köpegin vücudu sahibinin veya egiticinin vücuduna paralel ve sag
omuzu sol ayakla ayni hizada olacak pozisyonda köpegin yatmasini
sagladiktan sonra yat komutu tekrarlanir.Ayaga kalkmak için hamle
yapmak istediginde eger kalkmasini istemiyorsak hayir komutunu
tekrarlamaliyiz.Bu komut la beraber kalk komutunu da ögretebiliriz.
OTUR sözcügünün ögretilmesi
:Oturma egitiminin köpege kazandirilmasinda üç yöntem bulunmaktadir.
-Yedekte oturma egitimi; köpek ,
egitimi izle komutu ile yedekte baslar.Bir süre gidildikten sonra
egitici dur komutu ile birlikte sol elinin avuç içini köpegin avuç
içini köpegin burnuna tutarak durdurur ve otur komutunu verir.Bunu
yaparken , sol eliyle köpegi kalçasindan asagi dogru bastirir ve sag
elinde tuttugu egitim kayisini yukari dogru çekerek oturmasini
saglar.
-Köpek, egiticisinin karsisinda
iken yapilan oturma egitimi; egitici köpegin bir metre kadar
ötesinde karsisina geçer. Elini parmaklari bitisik,avuç içi köpegin
burnu üstünde ve yere dönük olarak öne dogru uzatir.Bir ucunu sol
elinde tuttugu egitim kayisina sag ayagi ile basarak köpegin
oturmasini saglarken otur komutunu verir.
-Serbest olarak yapilan oturma
egitimi ; egitici , köpegin egitim kayisini çikartarak onu karsisina
alir.Sag elini parmaklari bitisik , avuç içi
köpegin burnu üstünde yere dönük
olarak öne dogru uzatarak otur emrini verir.
-ARA-BUL sözcügünün ögretilmesi:
bulmasi istenen nesne gösterilir ve koklatilir daha sonra saklanarak
bulmasi istenilir.Sevdigi oyuncak ile oyun oynar gibi yapilirsa
egitim daha kolay ve zevkli hale gelir.
-TUT sözcügünün ögretilmesi;
köpege saldirma yetenegini kazandirmak için bu emir
ögretilir.Köpekler hareketli her maddeye karsi büyük bir ilgi
duyduklari için bu uygulamanin önce top ile yapilmasi uygun olur.
-ATLA sözcügünün ögretilmesi: bu
emir ile köpekten yüksek veya derin bir engelin atlayarak asmasi
istenmektedir.Atlama egitimi egiticinin köpek ile beraber hareketi
yapmasi uygun olur.
Fiziki Gücü Gelistirme
Çalismalari : Gerek bekçilik görevi yapacak ve gerekse
askeri veya polisiye hizmetlerde çalistirilacak köpeklerin üstün bir
fiziki güce sahip olmalari sarttir . Bu amaçla uygulanan yöntemlerle
köpegin yalniz fiziki gücü degil ayni zamanda cesareti , dikkati ve
kendine olan güveni de gelisir.Fiziki güç egitimi özel olarak
yapilmis çesitli engeller üzerinde uygulanir.Bu engeller yükseklik,
uzunluk, denge, tirmanma ve güven duygusu gibi yetenekleri artiracak
çesitli sekillerden olusmaktadir.
-
Yüksek atlama
yetenegini artiracak engel egitimi : Köpegin engel
asmasini saglamak için dereceli olarak yükseltilebilen çesitli
türde engeller vardir.Yüksek atlama engelleri 120 cm eninde ve
her biri 15 cm yüksekliginde alti tane engelden olusur. Köpegin
engel asmasini saglamak için önce alçak olan engeller
seçilmelidir. Bunlar asildiktan sonra engel kademeli olarak
yükseltilmelidir. Yüksek atlama engeli , bidonlar üst üste
konularak meydana getirilen belirli bir yükseklikten köpegin
atlatilmasi ile de yapilir.Yüksek atlama egitimi ayrica hilal
engel kullanilarak köpegin yetenegi artirilir.
-
Uzun atlama
yetenegini artiracak engel egitimi : Uzun atlama
egitimi için 150 cm uzunluk, 120 cm genislik ve 70 cm
derinlikteki içi su dolu engeller kullanilir.Yalniz egitimde ilk
önce 50 cm uzunluktaki engellerden köpek atlatilarak daha sonra
100 cm ve 150 cm uzunluktaki engellerden atlatilir.
-
Denge yetenegini
artiracak engel egitimi : Denge yetenegi,düz tahta
veya kütükten yapilmis engeller üzerinde uygulanir.Kütük
engeller 30 cm çapinda olmali ve üzerinde durdugu ayaklarla en
çok 50 cm yükseklikte ve 360 cm uzunlukta olmalidir. Köpek
egiticinin solunda ve takip pozisyonunda denge engeline dogru
gidilir. Denge engeline gelindigi zaman HOP-ATLA komutuyla köpek
engele çikartilir ve engeli geçmesi saglanir.
-
Tirmanma
yetenegini artiracak engel egitimi : Bu engel
egitimi için merdiven veya üçgen prizma seklindeki engeller
kullanilir. Egitici ve köpek takip pozisyonundayken tirmanma
engelinin yanina gelir. Hop -Atla emri ile köpek engele
tirmanmaya baslar . Engelin üst kisminda 120 x 120 cm boyutunda
düz bir kisim vardir. Köpek tirmandiktan sonra bir kaç saniye
burada dinlenir ve diger taraftaki basamaklardan asagiya iner.
-
Güven duygusunu
artiracak engel egitimi : Bu egitimde amaç köpegin
kendisine ve egiticisine karsi güvenini artirmaktir.Genellikle
bu engel 60 cm çapinda ve 360 cm boyutundaki bir tünelden
ibarettir.Egitici önce giris kismindan ve yüzü tünele bakacak
sekilde köpegine yat emrini verir. Arkasindan kal diyerek
tünelin diger kismina geçer ve sürün emrini verir.Böylece
köpegin geçmesini saglar.
c) 12-15 AYLIK
KÖPEKLERIN EGITIMI
Temel itaat ve ileri itaat
egitimlerindeki programlar bu dönemde eksiksiz olarak tatbik
edilmelidir.
Temel itaat egitimi :
Bu egitimin amaci , her emri aynen uygulayan bir köpegin ye-
tistirilmesidir. Temel itaat egitimi köpek egitiminin esasini
teskil eder.Burada köpege kazandirilan yetenek ile ilerideki özel
egitimlerin ve özel görevlerin basarilmasi saglanmaktadir.
Temel itaat egitiminde köpeklerde
zincir tasma ve 150 cm uzunlugundaki sevk kayisi uygulanir.Bu
egitimin uygulamasi iki asamada yapilmaktadir.Birinci asamada
köpegin yaninda ve zincir tasmayla, ikinci asamada ise köpekte sevk
kayisi mesafesi kadar uzaktan emirler verilerek egitim yapilir.Bu
egitimde kullanilan emirler köpege yavruluk döneminde sözcükler
halinde ögretildiginden dolayi , bu emirleri köpege daha kolay
uygulatmamiz mümkündür.
Temel itaat egitiminde takip,
hayir ve otur emirleri verilerek egzersizler yaptirilir. Ayica otur
kalk,yat ve sürün gibi emirlerle ilgili egzersizler zincir tasma
veya 150 cm uzunlugundaki sevk kayisi kullanilarak yaptirilir.
Ileri itaat egitimi :
Köpek egiticisinin, köpek üzerindeki etkisini artirmak ve
köpekle egitici arasindaki güveni gelistirmek için ileri itaat
egitimi yapilir.Temel itaat egitiminde kullanilan 150 cm
uzunlugundaki sevk kayisi yerine önce 9 m. uzunlugunda sevk kayisi
kullanilir ve sonra köpek tamamen serbest birakilarak egitime devam
edilir.Köpek verilen her emri çok uzak mesafelerden uyguladigi anda
ileri itaat egitiminde basari saglanmis olur.
Destek egitimleri :
Köpeklerin fiziki güçlerinin gelistirilmesi ve genel bilgisini
artiracak sekilde egzersizler yaptirilir.
-Uzun atlama yetenegini
artiracak engel egitimi
-Denge yetenegini artiracak
engel egitimi
-Tirmanma yetenegini artiracak
engel egitimi
-Güven duygusunu artiracak
engel egitimi
-
Genel bilgi
egitimleri
Bu bölümde saldirganlik,
yabancilarin aranip bulunmasi, bina-baraka ve magara gibi
yerlerin aranmasi, kisa iz takibi, köpeklerin silah sesine
alistirilmasi ve suda bogulanlarin kurtarilmasi ile akarsulardan
geçilmesi gibi konular üzerinde egzersizler yaptirilir.
15-18 aylik
köpeklerin egitimi : Bu dönemde köpeklerin ileride
alacaklari görevler ile ilgili özel egitimler uygulanir.
Kangal çoban köpekleri , uzun
süre egitime tabi tutulan diger köpek irklari ile mukayese
yapildigi zaman ögrenme kabiliyetleri bakimindan onlardan daha
üstün oldugu gözlenir.Kangal Çoban Köpekleri herhangi bir özel
egitimden geçirilmeksizin iç güdüsel olarak koyun sürülerini
yönetirler. Kendi sorumluluklari altindaki koyunlari en iyi
sekilde korurlar.Kangal Çoban Köpegi, sahip oldugu özel
yeteneklerinden dolayi koruma ve bekçi köpegi, devriye köpegi,
kesif köpegi ve çoban köpegi olarak egitimleri yapilir.
Koruma ve bekçi köpegi
egitimi : Koruma ve bekçi köpeginin görevi bir binayi,
bir tesisi veya bir bölgeyi korumaktir.Korum ve bekçi
köpeklerine bir kisi bakmali ve baskalariyla arkadaslik kurmasi
önlenmelidir. Sorumlu oldugu bölgeye giren ve yaklasan herkese
karsi siddetli tepki gösterecek sekilde
sartlandirilmalidir.Koruma ve bekçi köpegi asla
cezalandirilmamalidir. Koruma ve bekçi köpeginin egitimi
egitimi, yabanci görecegi canli cansiz her seye karsi saldirgan
olacak sekilde yapilmalidir.Köpek bir binayi bekleyecek ise,
önce egitimciyle beraber bu bina ve etrafini hergün enaz birkaç
kez dolasmalidir. Köpegin yiyecegi ve suyu bu bina çevresinde
verilmelidir.Kulübesi de bekleyecegi bu binanin yakininda bir
yerde olmalidir.Koruma ve bekçi köpeginin günlük egitsel
egzersizleri ve fiziki gücü artiracak egzersizleri aksatilmadan
uygulanmalidir.
Devriye Köpegi Egitimi
: Devriye hizmeti, koruma ve bekçilik egitimi görmüs
köpeklerle yapilan özel bir görev türüdür.Bu görev genel olarak
askeri, polis, cezaevi ve fabrika gibi alanlarda uygulanir.Bu
gibi yerlerin geregi gibi korunmasi için devriye nöbetleri
düzenlenir. Devriye köpekleri egiticileri ile birlikte göreve
çikarlar.
Yalniz bunlar toplu olarak
egitim gördüklerinden gruptaki diger egiticileri ve köpekleri
yakindan tanirlar. Devriye köpekleri için gruptaki köpek
egiticileri disinda herkes yabanci daha açik ifade ile
düsmandir.Bu nedenle devriye köpekleri bölgelerine giren bir
yabancinin kokusunu hemen hisseder ve egiticilerine gereken
isareti verir.Devriye görevi bölgenin tasidigi özellige göre
gündüz ve gece devamli olarak yürütülür.Devriye görevi yapacak
köpeklere görev alanlari iyice ögretilir.Her köpege sürekli
olarak ayni bölgede görev verilmelidir.Köpeklerin farkli
bölgelerde görev yapmalari saglanmalidir. Devriye köpegi
yetistirilirken köpegin sorumlu oldugu bölgeye yabancilar
saklanarak egitim yapilir.Bu uygulama korunacak bölgenin hemen
her noktasinda mutlaka yapilmali ve köpek bu bölgeye girecek her
yabanciyi haber verecek sekilde sartlandirilmalidir. Uygulamalar
gündüz ve gece olarak ayri ayri tatbik edilmelidir.
Kesif köpegi egitimi :
Bu egitimden amaç, yasak bölgeye girmesi muhtemel süpheli
kisilerin, elimizde en ufak bir ip ucu olmadan sadece köpegin
koku alma duyusundan faydalanarak bulunmalarini
saglamaktir.Kesif köpekleri yalniz egiticisini ve birlikte görev
yaptiklari diger köpeklerin egiticisini tanir. Bunun disinda
herkes ve hatta her canli onlar için yabancidir. Kesif egitimine
rüzgar, arazi sartlari, hava durumu ve zaman konusu gibi
faktörler göz önünde tutularak hazirlanmalidir.Ayrica kokunun
erisemeyecegi ölü noktalar da düsünülmeli ve egitici bu etkenler
dogrultusunda yönünü ve yöntemini ayarlamalidir.Bunlari dikkate
alinmadan yapilacak kesif egitimleri asla basariya
ulasamaz.Kesif köpek egitimi her gün 4 saat yapilmalidir. Kesif
köpeklerine kaybolan kayakçilarin ve karda mahsur kalan
araçlarin veya deprem gibi afetlerde de toprak altinda
kalanlarin bulunmasi gibi amaçlara yönelik görevler verilir.
Kangal köpekleri uzun süre egitime
tabi tutulan diger köpek irklari ile mukayese yapildigi zaman
ögrenme kabiliyeti bakimindan, onlardan daha üstün oldugu gözlenir.
